Praznik države koje više nema: 29. novembar – Dan Republike

Današnji dan obilježavao se nekada kao najveći praznik u bivšoj Jugoslaviji – Dan Republike. Šest decenija 29. novembra slavilo se Drugo zasjedanje AVNOJ-a kada su predstavnici partizanskog pokreta otpora proglasili federalno uređenje Jugoslavije i ustavotvornu skupštinu Federativne narodne republike Jugoslavije.

Danas se navršavaju 73 godine od održavanja drugog zasjedanja Antifašističkog vijeća narodnog oslobođenja Jugoslavije AVNOJ u Jajcu, na kome je donijeta odluka o federalnom ustrojstvu buduće socijalističke Jugoslavije.

Tog 29. novembra 1943. godine, ustanovljen je Nacionalni komitet oslobođenja Jugoslavije i objavljeno da je odlučeno “da se Jugoslavija izgradi na demokratskom, federativnom principu kao zajednica ravnopravnih naroda”, a kraljevskoj vladi u izbjeglištvu zabranjen je povratak u zemlju.

Ovo je bio najradosniji praznik svih republika SFRJ koji se posebno obilježavao. Mnogi su išli na more, izlete, a organizovao se niz događaja u okviru kojih se pjevalo, sviralo i govorilo o značaju ovog datuma. Proglašavala su se dva neradna dana tokom kojih su se održavale svečane akademije u glavnim gradovima republika te su s dodjeljivala najveća priznanja, ordenje… Posebnu ulogu imali su pioniri – đaci prvaci koji su dobijali crvene pionirske marame. Jugoslavijom je predsjedavao maršal Josip Broz Tito.

Raspadom Jugoslavije ovaj dan se polako počeo “gasiti”, a posljednji put obilježene je u Srbiji 2001. godine, a Savezna skupština Savezne Republike Jugoslavije SRJ ukinula ga je 14. novembra sljedeće godine.

Ipak, i danas ima onih koji obilježavaju ovaj datum. Slovenci su najbrojniji i kao što to rade na Dan mladosti i ovaj dan posjete Titov grob. Dana Republike rado se sjete i stanovnici crnogorskog Tivata gdje se okupe stari borci i antifašisti, polože vijence i prisjete se starih vremena za koja i danas tvrde da su bila najbolja. I u drugim gradovima bivše Jugoslavije antifašisti na svoj način obilježe ovaj dan.